NDR


Hoofdmenu
Archief:

Home

Nieuws

Organisatie

Bibliotheek

Fototheek >

Videotheek

Museum

Geschiedenis

De Gouden Swipe
van Joure


Boven: Jaarlijks hoogtepunt in Joure is de amatricekoers
om de Gouden Swipe. Daarom heet deze meeting
de Swipe Dei, de Dag van de Gouden Zweep.

Friesland heeft een lange historie met Gouden Zwepen. Er is een prachtig exemplaar te bezichtigen in het Fries Museum te Leeuwarden en zij hebben er nog tientallen in het depot staan. De landelijk bekende Gouden Zweep wordt sinds 1955 verreden op de grote drafbanen. Toch hebben de Friezen ook hun eigen Gouden Zweep, die ze in hun eigen taal de "Swipe" noemen. Daar wordt jaarlijks om gestreden op de grasbaan van Joure en het is een koers voor amatrices. Voor de dames is dit misschien wel de meest begeerde koers om te winnen. We zijn gedoken in de geschiedenis van deze bijzondere koers en vonden onderstaande informatie in het Jubileumboekje van 100 jaar Joure, 1885-1985.

Swipedei: de gouden zweep....
....een gouden greep!

Hoe vreemd het achteraf ook mag klinken, Swipedei was in 1971 min of meer een noodgreep. Nadat aan het eind van de jaren zestig de Jouster Harddraverij-vereniging maar op het nippertje van de ondergang kon worden gered, was het wachten op een initiatief dat enig perspectief voor de toekomst zou kunnen bieden. In zijn boek "Fjouwer fan 'e Jouwer" heeft de bekende Friese schrijver Abe Brouwer uit de doeken gedaan op welk een merkwaardige wijze dat initiatief er uiteindelijk is gekomen. Los van alle romantiek komen de nuchtere feiten er op neer, cat bij de secretaris van de Jouster Harddraverij-vereniging, de heer Henk Steeman, na het lezen van "De Gouden Swipe" - ook al een boek van Abe Brouwer - het idee rijpte om een oude Friese traditie in ere te herstellen. Die traditie was de oorspronkelijke Swipedei in Leeuwarden, ingesteld bij Koninklijk Besluit van 31 mei 1823 door Koning Willem I. In dat besluit werd vastgelegd, dat ieder jaar op zijn kosten een gouden zweep zou worden "verharddraafd". Later werd de betreffende draverij meestal gehouden op 18 juni, dit ter herdenking van de Slag bij Waterloo, die 18 juni 1815 plaats vond. De traditie van het beschikbaar stellen van een gouden zweep werd voortgezet door Willem II en Willem III. Op 31 augustus 1891 werd voor de laatste maal een gouden zweep, aangeboden door de Koninging-Weduwe, Regentes Emma, uit naam van Koningin Wilhelmina, verreden.

Boeken

Boven: Begin jaren 1950 verscheen een Nederlandstalige pocket-uitgave
van de in 1939 in het Fries verschenen roman van Abe Brouwer over
een vete tussen vader en zoon, die zich afspeelt rond de Gouden Zweep.

1944

Boven: Foto met onderschrift uit het Jubileumboekje
van 100 jaar Joure, 1885-1985.

Boven: De Friese Gouden Zweep-historie hier in beeld gebracht. Tot 1865
was het Zaailand in Leeuwarden het decor van menige harddraverij.
Hoogtepunt was de draverij om ‘eene fraaie, met goud gemonteerde zweep’,
door de koning uitgeloofd. De schilder Jan Hendrik Matthijsen (1777-1855),
sedert 1812 tekenmeester en schilder te Leeuwarden, legde in 1830 de
‘keningsswipedei’ vast. Het bijzondere van deze editie was dat koning
Willem I te gast was, in gezelschap van zijn zoon, de Held van Waterloo,
en zijn kleinzoon, de later als ‘gorilla’ berucht geworden Willem III.
De drie Nassaus bevinden zich op het balcon van het Heeren Logement,
het hoge gebouw rechts van het midden. De hoofdrol op de prent is
echter weggelegd voor de winnaar, die vrolijk met zijn hoed zwaait.

Vernieuwde traditie
Die traditie nu wilde men doen herleven, uiteraard met de Nutsbaan in Joure als basis. Maar voor het zover was, moesten vele hindernissen worden genomen. Zo konden elders in het land de beroepspikeurs eens per jaar elkaar al een wisselprijs in de vorm van een gouden zweep betwisten. Vandaar het idee om in Joure een gouden zweep beschikbaar te stellen als inzet van een koers voor amatrices. De volgende stap was een verzoek aan de N.D.R., de Stichting Ned. Draf- en Rensport, om toestemming voor het houden van een koers voor amatrices in twee series en een finale in het kader van een zomerdraverij en met een gouden zweep als wisselprijs. Het antwoord was een tegenvaller. De N.D.R. kon dan nog wel akkoord gaan met een koers om een gouden zweep, maar dat zou geen koers voor amatrices mogen zijn. Op dat moment werd de medewerking gevraagd en verkregen van mevrouw Metzlar uit Hardegarijp, presidente van de Ned. Vereniging van Amatrices Haar bemiddeling en inzet hadden succes. De N.D.R. ging alsnog akkoord met een koers voor amatrices, echter beslist niet in de vorm van twee series en een finale.

Douwe Egberts sponsort
Inmiddels had men Douwe Egberts bereid gevonden een gouden zweep als wisselprijs beschikbaar te stellen. Het kleinnood werd naar een ontwerp van de Jouster juwelier Jan van de Wijngaard vervaardigd door diens broer Dirk van de Wijngaard, goud- en edelsmid te Schoonhoven. Bepaald werd dat de zweep definitief eigendom zou worden van de amatrice die deze trofee driemaal op rij of vijfmaal in totaal zou winnen. Het leek erop dat men reeds na 4 jaar voor een nieuwe zweep zou moeten zorgen, want zowel in 1972 als in 1973 zegevierde Janna Dragt-Peenstra. Ook in 1979 en 1980 werd zij eerste, maar het zou tot de 15e Swipedei, vrijdag 26 juli 1985, duren voor zij door haar vijfde overwinning definitief eigenaresse van de gouden zweep werd.

1944

Boven: Foto's met bijschrift uit het Jubileumboekje
van 100 jaar Joure, 1885-1985.

Terug echter weer naar de allereerste Swipedei nieuwe stljl, die vrijdag 23 juli 1971 werd gehouden. Het werd met 94 paarden in de baan, 2.347 bezoekers rond de baan en een toto-omzet van f 173.300 een moedgevend succes. Gestimuleerd door die goede start werd het programma van Swipedei uitgebreid met allerlei attracties die er op waren gericht een breder publiek te bereiken. Jarenlang heeft in de organisatie van het omlijstende showprogramma de heer Sjouke Y. Kuindersma een toonaangevende rol gespeeld. Ook de reclameactiviteiten waren voor een belangrijk deel aan hem toevertrouwd. Het is stellig mee aan hem te danken dat het gebeuren op Swipedei door zeer velen werd en wordt beschouwd als een goedgekozen melange van sport, traditie, folklore, spanning en ontspanning. Door de opzet van Swipedei is bereikt dat de drafsport voor een breed publiek toegankelijk is geworden en dat was tenslotte ook een van de doelstellingen die in 1971 de organisatoren voor ogen stond.


De Erelijst van de Gouden Swipe

Als u op het onderstreepte jaartal clickt, springt u naar de foto's toe.
Helaas hebben we niet van alle afleveringen foto's.
Heeft U nog foto's? Stuur ze ons aub toe.

jaar winnaar rijdster trainer eigenaar
1971 Hit Parade Gé Bakker-Bosch Jaap Verhoeve dhr. Bakker
1972 Ineke Hanover Janna Dragt-Peenstra Klaas Woudstra K. Vught
1973 Java Janna Dragt-Peenstra Nuttert Oosting H. Dragt
1974 Ike Buitenzorg Nancy van Ooyen-Geersen Peter Koppejan L. Gerrits
1975 Jaguar Gregor Marleen Imming-Koppejan Cees Imming J. Broersen
1976 Lou Spencer B Ria van Ast Klaas Heida R.en K. van Ast
1977 Lee Rodney Ria Pools-Jonker Harry Pools J. Luigies
1978 Nagil Beroona Miep Elzinga (Hamming) Giel van der Togt Mevr. K. van der Togt
1979 Olga Draisine Janna Dragt-Peenstra D. Lageweg D. Lageweg
1980 Mike Areta Janna Dragt-Peenstra Ao. de Wrede Stal Kalenberg
1981 Ofraim Hanover Gertien Bosma Ao. de Wrede P. van Rijswijk
1982 Shenny Karinsky Mieke van der Werf C. Bosch Stal Karinsky
1983 Racy Simabru Sonja Suykerbuyk-Swart A. Koning A. Koning
1984 Un Deux Trois Ineke den Besten Jan Wagenaar I. Visscher
1985 Warragona Janna Dragt-Peenstra Hennie Grift Stal Sigero
1986 Western du Bois S. Volgers Martin Vergay M. Vink
1987 Andy Rijnstroom Riet France Arnold Mollema Mevr.Veenstra-Hertogs
1988 Arjen Steenwijk Sierdje Schokker Tjitse Smeding Kreuze
1989 Zweden Mevr. K. Smits J. Onrust J. Onrust
1990 Yasmir mevr. K. Hagenau Joop Pool L. Wieldraaier
1991 niet verreden n.v.t. n.v.t. n.v.t.
1992 Edze Aled Jeanet van der Meer Giel v.d. Togt H. van der Heide
1993 Fellow Hanover Mariel Mol Harry van Ooijen Stal Blaricum
1994 niet verreden n.v.t. n.v.t. n.v.t.
1995 Goos Buitenzorg Agnes Beerda Giel v.d. Togt H. van der Heide
1996 Impish Ross Mariska Middelweerd Henk Hamming S. Hylkema
1997 Check Nolan Ellen Schagen-Imming Cees Immimg Ch. Westphal
1998 VG Grundy's Debbie Post Bert Post M. Visser
1999 Icaros van Venlo Debbie Post Bert Post Syndicaat Nootdorp
2000 Koko Kievitshof Ellen Schagen-Imming Cees Imming Cees Imming
2001 Com Krabat Annemiek Beekman H. van der Heide H. van der Heide
2002 Expensive H.T. Gaby Hendrickx A. Harzé Stal Arega
2003 Meinart H Mariel Mol Eric Dragt J. Siersema
2004 Ringo Gaby Hendrickx A. Harzé Stal Arega
2005 Randey di Angeli Hilda Hofstra Henk Hamming H. Julsing
2006 Proborn Forest Mariel Mol Rob van Toor R. Peet
2007 Terp Burgerheide Mariel Mol Bas Crebas M. Terpstra
2008 Sybes Pride Hiltje Tjalsma (1e keer) Bas Crebas S. Wiersma
2009 Empire Hanover Hiltje Tjalsma (2e keer) Rob de Vlieger W. Visscher
2010 Utah Starlake Annicka Duijf Sierdje Schokker Stal Starlake
2011 Yoran Sammer Paula Bakker E. Westerveld E. Westerveld
2012 Andrea Zwagerman Chantal van Ooyen Andries vd Blonk Zwagerman Meubelen
2013 Cindy Wielinga Hiltje Tjalsma (3e keer) Dicky Hof E. Kruis - W. vd Bijl
2014 Co Zwagerman Karen Schagen Andries vd Blonk Zwagerman Meubelen
2015 Banter Boy Hiltje Tjalsma (4e keer) Jeroen Engwerda Houth. H. Visser
2016 Dream of Renka Hiltje Tjalsma (5e keer) Jeroen Engwerda eig.comb. Knipscheer
2017 Fakir Oldeson Lotte de Vlieger Rob de Vlieger Thiele Vis
2018 Everglide Rapida Hiltje Tjalsma (6e keer) Bas Crebas H. Crebas
2019 Monaco Royal Event Hiltje Tjalsma (7e keer) Bas Crebas Stal Payday
2020 Annabella LCH Samantha Stolker Appie Bosscha Piet Siderius

De meest succesvolle amatrices

nr. rijdster aantal
1 Hiltje Tjalsma 7
2 Janna Dragt-Peenstra 5
3 Mariel Mol 4


1944

Boven: Foto met onderschrift uit het Jubileumboekje
van 100 jaar Joure, 1885-1985.


De Winnaressen van 1971 t/m 1985
(uit het Jubileumboekje van Joure)





1971: Hit Parade met Gré Bakker-Bosch
De allereerste Swipe-Dei werd op vrijdag 23 juli 1971 gehouden. Het idee om een Gouden Zweep ter beschikking te stellen, als inzet van een koers voor amatrices vond eerst geen genade in de ogen van het NDR-bestuur. Een koers om een gouden zweep kon worden goedgekeurd, maar niet voor amatrices! Door bemiddeling en inzet van Mathilde Metzlar uit Hardegarijp (mede-oprichster en voorzitster van de Amatrice vereniging) ging de NDR uiteindelijk akkoord. De eerste Gouden Zweep werd onder grote publieke belangstelling gewonnen door Gré Bakker met Hit Parade. De zweep was beschikbaar gesteld door de firma Douwe Egberts.

topper

Boven: Van de allereerste draverij om de Gouden Swipe hebben we (nog)
geen foto, maar wel een andere foto waar de winnares op staat.
Kameraad (1e, met Rinus van Leeuwen) heeft hier de leiding op Hilversum
in de Leden-prijs op 27-2-1977, vóór Hit Parade (nr.2 met Gré Bakker-Bosch,
die 6e werd) en Manza Buitenzorg (nr.3, 5e).



1972: Ineke Hanover met Janna

Boven: Janna krijgt de Gouden Swipe overhandigd in Joure in 1972
door Abe Brouwer (links), schrijver van het boek "De Gouden Swipe".
Winnares Ineke Hanover wordt vastgehouden door
fokker-eigenaar Piet de Winter.


1973: Java met Janna

1944

Boven: Java (met Janna Dragt) leidt reeds voor Gaai S (5e),
Hans Hollandia (3e, reling) en Jashin (2e, 2e van links) in de
Douwe Egberts-prijs (Gouden Swipe) te Joure op 13-7-1973.

1944

Boven: Java (Janna Dragt) behaalt de winst in de Douwe Egberts-prijs
(Gouden Swipe), voor Jashin en Hans Hollandia, op Joure d.d. 13-7-1973.


1944

Boven: Janna krijgt de Gouden Swipe overhandigd in Joure in 1973,
weer door Abe Brouwer.
Links van haar staat haar zoon Hendrik Dragt, die Java vasthoudt.


1975: Jaguar Gregor met Marleen Imming

1944

Boven: Jaguar Gregor behaalt in handen van Marleen Imming een
klinkende zege in de Douwe Egberts-prijs (Gouden Swipe)
te Joure op 25-7-1975.


1944

Boven: Jaguar Gregor met Marleen Imming tijdens de ereronde
na hun mooie overwinning in de Douwe Egberts-prijs (Golden Swipe)
op Joure d.d. 25 juli 1975.



1976: Lou Spencer B met Ria Ast

1944

Boven: Lou Spencer B gaat met Ria Ast ter zege in de
Douwe Egberts-prijs (Gouden Swipe) te Joure op 23-7-1976.
Jarvis wordt 2e voor Jounsterre.


1944

Boven: Lou Spencer B en Ria Ast tijdens de huldiging na hun zege
op de baan van Joure in de Douwe Egberts-prijs (Gouden Swipe)
d.d. 23 juli 1976. Rechts Abe Brouwer.


topper

Boven: Ria Ast rijdt de ereronde met Lou Spencer B en
de Gouden Swipe op Joure 23 juli 1976.


1977: Lee Rodney met Ria Pools

1944

Boven: Lee Rodney (midden met Mw. R. Pools) zal de Douwe Egberts-prijs
(Gouden Swipe) gaan winnen in Joure op 22-7-1977,
voor Lolke W (rechts met Miep Elzinga) en Kimberly Kid J (links).



1979: Olga Draisine met Janna

1944

Boven: Janna Dragt krijgt de Gouden Swipe van Abe Brouwer
uitgereikt op Joure in 1979 na haar overwinning met Olga Draisine.
Janna draagt haar EK-helm uit 1977.


1980: Mike Areta met Janna

1944

Boven: Mike Areta leidt zal de Douwe Egberts-prijs (Gouden Swipe) winnen
te Joure op 1-8-1980. V.l.n.r. Marioca (3e), Panam, Oswald,
Pallieter (2e), Mike Areta (1e) en Luitenant Dixy.


1944

Boven: Janna Dragt-Peenstra wint haar 4e Gouden Swipe in Joure
in 1980 met Mike Areta. (de inzet is van de huldiging bij Janna's 5e Swipe)


1944

Boven: Foto met onderschrift uit het Jubileumboekje
van 100 jaar Joure, 1885-1985. Zo te zien is het Janna's
zoon Hendrik, die zijn moeder van de sulky tilt.


1982: Shenny Karinsky met Mieke v.d. Werf

1944

Boven: Shenny Karinsky (Mieke v.d. Werf) wint zeer overtuigend
de Douwe Egberts-prijs (Gouden Swipe) in Joure op 13-8-1982.
Ria Casindra (rechts) wordt best of the rest.



1983: Racy Simabru met Sonja Suykerbuyk

Boven: Racy Simabru heeft zojuist met Sonja Suykerbuyk
de Douwe Egberts-prijs om de Gouden Swipe gewonnen
in Joure, op 5-8-1983. Sonja toont "haar" Swipe
aan het publiek. Ze moet hem weer inleveren.



1984: Un Deux Trois met Ineke den Besten

1944

Boven: Un Deux Trois wint met Ineke den Besten de Douwe Egberts-prijs
(Golden Swipe) voor Talexia Laren in Joure d.d. 27 juli 1984.


1944

Boven: Un Deux Trois met krans en Ineke den Besten met de Gouden Swipe,
na hun winst in de Douwe Egberts-prijs te Joure d.d. 27 juli 1984.



1985: Warragona met Janna

1944

Boven: Warragona wint met Janna Dragt de Douwe Egberts-prijs
(Gouden Swipe) voor Yoly Yoly, in Joure op 26 juli 1985.


1944

Boven: Foto met onderschrift uit het Jubileumboekje
van 100 jaar Joure 1885-1985. De Zweep moest driemaal in successie
of vijfmaal in totaal worden gewonnen om hem in bezit te krijgen.
Janna won hem voor de 5e keer.

1944

Boven: Janna Dragt gaat een ereronde rijden met haar eigen kostbare
Gouden Swipe, op 26 juli 1985.


1986: Western du Bois met S. Volgers

1944

Boven: Western du Bois (S. Volgers) behaalt de zege in de
Douwe Egberts-prijs (Gouden Swipe), voor Willem Bonheur
op Joure d.d. 1-8-1986.



1995: Goos Buitenzorg met Agnes Beerda

1944

Boven: Goos Buitenzorg en Agnes Beerda na hun triomf in
de Douwe Egberts-prijs (Gouden Swipe) d.d. 2-10-1995 te Joure.



1999: Icaros van Venlo met Debbie Post

1944

Boven: Icaros van Venlo en Debbie Post winnen hier
de Douwe Egberts-prijs (Gouden Swipe) in Joure op 27-9-1999.



2012: Andrea Zwagerman met Chantal van Ooyen

Boven: De Gouden Swipe 2012 in Joure:
Chantal van Ooyen wint met Andrea Zwagerman. Zij is de echtgenote
van trainer Frans van der Blonk en tante van de hier nog piepjonge
Thomas Bos (rechts). Annie Zwagerman houdt haar paard vast.
Chantal's moeder Nancy won de zweep 38 jaar eerder, in 1974.
(foto Martin de Jong)


2013: Cindy Wielinga met Hiltje Tjalsma

topper

Boven: Cindy Wielinga (nr.3 met Hiltje Tjalsma) zegeviert in
de Gouden Swipe te Joure op 12-7-2013, voor Iron Migliore (nr.5 met
Samantha Stolker) en Wanna van Ranum (nr.2 met Gretha Posthumus).
(foto: Team Huybers)

Boven: De Gouden Swipe 2013 in Joure:
Hiltje Tjalsma heeft gewonnen met Cindy Wielinga en
toont blij de Gouden Swipe, die ze even later weer moet
inleveren.
(foto Geert Koops)


2014: Co Zwagerman met Karen Schagen

Boven: De Gouden Swipe 2014 in Joure:
Karen Schagen heeft gewonnen met Co Zwagerman, na een nek-aan-nek-race
met Hiltje Tjalsma, de winnares van de voorgaande jaren.
Links staat een blije eigenaresse Annie Zwagerman en rechts een
nog jonge Thomas Bos, kleinzoon van trainer Andries v.d. Blonk.
(foto: Omrop Fryslan)

amatr

Boven: Karen Schagen na haar zege in de Gouden Swipe 2014 te Joure.


2015: Banter Boy met Hiltje Tjalsma

1944

Boven: Banter Boy en Hiltje Tjalsma hebben geen partij en
winnen de Gouden Swipe te Joure op 10-7-2015.
Rechts is Chiquita GS (2e) te zien.


Boven: De Gouden Swipe 2015 in Joure:
Hiltje Tjalsma heeft alweer gewonnen en zwaait naar het publiek.
(foto: LC/Jan de Vries)


2016: Dream of Renka met Hiltje Tjalsma

Boven: Artikel uit de Leeuwarder Courant van 8-7-2016:
Dream of Renka wint de Gouden Swipe in Joure.

Boven: Foto uit het Artikel uit de Leeuwarder Courant van 8-7-2016:
Dream of Renka wint de Gouden Swipe in Joure.
Rijdster Hiltje Tjalsma wint deze koers al voor de 5e keer.
(foto: Team Huybers)


2017: Fakir Oldeson met Lotte de Vlieger

Boven: De Gouden Swipe te Joure in 2017:
Hilda Hofstra (links) vliegt naar de kop en neemt de leiding.
Schuin achter haar zien we Lotte de Vlieger met Fakir Oldeson.
(foto: Team Huybers)

Boven: De Gouden Swipe 2017 in Joure:
Lotte de Vlieger wint met Fakir Oldeson (rechts).
Links wordt Annemiek Beekman tweede.
(foto: Team Huybers)

Boven: Fakir Oldeson is met Lotte de Vlieger op de sulky op weg
naar de winst in de Gem. Fryske Marren Gouden Swipe op 7 juli 2017.
Links Broer van Bremen (3e met Hilda Hofstra).
(foto: Team Huybers)

Boven: De Gouden Swipe te Joure in 2017:
De 17-jarige Lotte de Vlieger is blij met haar zege.
(foto: Team Huybers)

Boven: Huldiging na de Gouden Swipe 2017 in Joure
van Lotte de Vlieger en Fakir Oldeson. Rechts haar vader Rob.
(foto: Team Huybers)


2018: Everglide Rapida met Hiltje Tjalsma

Boven: Everglide Rapida (nr.3 met Hiltje Tjalsma) heeft al de leiding
de Gouden Swipe te Joure in 2018. Ze wordt gevolgd door Samantha Stolker.
(foto: ???)

Boven: De Gouden Swipe 2018 in Joure:
Hiltje Tjalsma rijdt een ereronde met Everglide Rapida en
de Gouden Swipe.
(foto: ????)


2019: Monaco Royal Event met Hiltje Tjalsma

Boven: Monaco Royal Event en Hiltje Tjalsma zijn gehuldigd
na hun zege in de Gouden Swipe te Joure van 2019.
(foto: ???)

Boven: De Gouden Swipe 2019 in Joure:
Hiltje Tjalsma en de burgemeester van Joure rijden een ererondje
in de koets met een Fries paard ervoor. Hiltje won
de Gouden Swipe voor de 7e keer!
(foto: ????)


2020: Annabella LCH met Samatha Stolker

amatr

Boven: De Gouden Swipe 2020 in Joure met nog een ronde te gaan:
Hiltje Tjalsma heeft met de favoriet Iyan Stardust de kop, met daarnaast
Ghisliane met Lotte de Vlieger. Daarachter sluipt Samantha Stolker met
Annabella LCH mee. Ghisliane springt later weg, wat de weg vrij maakt
voor Annabella LCH.

amatr

Boven: Lichtgewicht Samantha Stolker wint in 2020 de Gouden Swipe
op de zware baan van Joure, met Annabella LCH. Hiltje wordt 2e
met Iyan Stardust.

amatr

Boven: Samantha Stolker met de Gouden Swipe in 2020
met Annabella LCH. Trainer Appie Bosscha (met pet)
staat achter Samantha.



Click hier voor: De oorsprong van de Gouden Zweep
Click hier voor: Drafbaan Joure





  terug naar boven

© Copyright Archief NDR


Submenu
Fototheek:

Paarden

< Koersen

Mensen

Renbanen

Diverse